Zločini koji su se desili nad nesrpskim stanovništvom u Banjoj Luci predmet su nekoliko optužnica pred Tribunalom u Haagu. Između ostalog, zločini u ovom gradu spominju se u optužnicama protiv Biljane Plavšić, Momčila Krajišnika, Radoslava Brđanina te S. Župljanina, koji je još u bijegu.

Prema navodima iz ovih optužnica, Srpska demokratska stranka (SDS) početkom devedesetih godina je u BiH počela raditi na stvaranju odvojenog srpskog entiteta. U jesen 1991. godine formirana je Autonomna regija Krajina (ARK), koja je, između ostalog, obuhvatala i Banju Luku.

Prema činjenicama dokazanim u Haagu, 24. oktobra 1991. godine konstituisana je Skupština srpskog naroda u BiH, u kojoj je dominirao SDS, da bi 9. januara 1992. ova skupština usvojila deklaraciju o proglašenju Srpske Republike BiH. Prema deklaraciji, teritorija ove republike obuhvatala je “područja srpskih autonomnih regija i oblasti i drugih srpskih etničkih cjelina u BiH”.

Početkom 1992. godine osnovano je i zasebno ministarstvo unutrašnjih poslova, na čijem čelu je bio Mićo Stanišić, a osnovani su Centri službe bezbjednosti (CSB) i to u Banjoj Luci, Trebinju, Doboju, dijelu Sarajeva te Bijeljini.

Stojan Župljanin, danas haški bjegunac, imenovan je za načelnika CSB-a Banja Luka.

Župljanin je kasnije imenovan i za jednog od članova Kriznog štaba Banja Luka, koji je osnovan u maju iste godine. Članovi Kriznog štaba bili su i gradonačelnik Banje Luke Predrag Radić, direktor Kliničkog centra Radoslav Vukić, Vojo Kuprešanin.

Haškim presudama je također utvrđeno da su se policijske snage od samog osnivanja smatrale oružanim snagama unutar RS-a.

Od aprila do decembra 1992. godine, snage MUP-a i Vojske Republike Srpske (VRS), zajedno sa Teritorijalnom odbranom (TO) i paravojnim formacijama, povele su kampanju razoružavanja nesrpskog stanovništva. Kampanja je provedena pod izlikom da se vodi akcija protiv “muslimanskih i hrvatskih ekstremista”.

Ova kampanja je nerijetko bila izlika i za napade na civile i njihova naselja koja su bila pod kontrolom srpskih vlasti, što se dešavalo i u Banjoj Luci.

*
Autonomna Regija Krajina ne postoji više, zamijenjena je entitetom Republika Srpska jer je ispunila svoj cilj: etničko čišćenje Banjaluke i Bosanske Krajine.