"Saborna crkva u Banjaluci sagrađena je 1928. godine, a 15. septembra iste godine, na dan proboja Solunskog fronta, održana je u njoj služba Božja" objavio je Vuk Jelovac u beogradskoj "Politici". Banjalučke "Vrbaske novine" su pisale: "Spoljašnji dio crkve dovršen je još 1928. godine. U tako nedovršenoj crkvi bogosluženja su obavljana sve do januara 1938. godine. Pošto su u međuvremenu prikupljena potrebna sredstva, prodajom zgrada kafane "Balkan", te zgrade bogoslovije, koja je poslije ukidanje pretvorena u osnovnu školu-na njihovim mjestima podignuta je zgrada Banske uprave Vrbaske banovine, današnja zgrada opštine, za što je banjalučka srpsko-pravoslavna crkvena opština dobila vrlo solidno obeštećenje, odlučeno je da se pristupi konačnom dovršenju Saborne crkve. Već početkom februara 1938. su počeli unutrašnji radovi, a izrada medaljona i ikona povjerena je grupi “Zograf”.

Duže od 15 mjeseci trajali su radovi na unutrašnjem, zapravo definitivnom uređenju banjalučke Saborne crkve, za koje vrijeme je bogosluženje vršeno u privremenoj kapeli, koja je bila smještena u zgradi srpsko-pravoslavne crkvene opštine. 18. maja 1939. kada je posvećena nova Saborna crkva, punim imenom Saborni hram Svete trojice, Banjaluka je odjenula svečano ruho - uz zastave i zelenilo, bila su postavljena i tri slavoluka, dva izmedu hotela "Palace" i "Bosna", te treći ispred željezničke stanice u gradu. Bila je okićena i Saborna crkva.
Svečanost posvećenja započela je održavanjem kratke službe Božje, poslije koje je litija u kojoj su bill i najviši crkveni velikodostojnici, te brojni visoki gosti, krenula put privremene crkve u ulici bana Milosavljevića, odakle je mitropolit g. Dositej prenio mošti u Sabornu crkvu. Potom je obavljeno posvećenje novog hrama i održana liturgija koju je predvodio mitropolit zagrebački g. Dositej sa episkopima tuzlanskim dr. Kruljem i šibenickim dr. Đorđevićem. Učestvovalo je i Srpsko pjevačko društvo "Jedinstvo", a među prisutnima su bili i kraljev izaslanik, general Alimpić i ostali visoki gosti među kojima i bivši predsjednik vlade Pero Živković i počasni konzul poljski g. Burda. Prostor pred crkvom i okolne ulice bili su zakrčeni masom naroda koja je osvećenje i liturgiju slušala preko zvučnika. Za oko 250 zvanica u hotelu "Palace" je priređen svečani banket, a svečanosti u povodu posvećenja Saborne crkve su završene dvjema predstavama u Narodnom pozorištu.



Ubrzo je došao aprilski rat 1941. Njemački avioni su u nekoliko navrata bombardovali Banjaluku. U toku jednog naleta njemački avion je 12. 04. 1941. poslije podne, sa tri bombe pogodio Sabornu crkvu, od kojih je jedna pogodila crkvu u krov oltarske apside, probila krov i eksplodirala u oltaru.



Kako je sat na zvoniku stao u 4 i 20, zaključuje se da je to vrijeme eksplozije prve bombe. Dva dana poslije - 14. aprila 1941. prve njemačke jedinice ušle su u Banjaluku. Jevreji i Srbi našli su se na udaru nacista kojima je, između ostalog, smetala i banjalučka Saborna crkva. lako je bila oštećena, po opštem sudu, crkva se mogla popraviti. Tadašnja nacistička vlast je iznudila stručno mišljenje jednog od najboljih bosanskohercegovačkih statičara, inženjera Stojana Borovnice, Srbina, koji je potpisao da je - u statičikom smislu crkva ovakva kakva je nakon bombardiranja, opasna i da bi popravak bio neisplativ. Mišljenje, koje je izrađeno i na papiru, se nije odnosilo na zvonik. Stojana Borovnicu, koji je godinama po oslobođenju bio profesor u banjalučkoj Tehničkoj školi, niko zbog potpisa nije progonio. Svima je bilo jasno da je spašavao život svoje porodice, a sam je jednom to objasnio:”Ionako bi je srušili, a valjalo je čuvati glave.” U rušenju Saborne crkve, koja je mukotrpno i dugo građena, prislino su sudjelovali brojni Banjalučani, mahom Jevreji, uglavnom do miniranja zvonika.

Saborna crkva – Hram Hrista spasitelja 1. dio
Saborna crkva – Hram Hrista spasitelja 2. dio
Saborna crkva – Hram Hrista spasitelja 4. dio