Zadivljujuce je to koliko je ljudski mozak kompliciran mehanizam, on, izmedju ostalog, pretpostavljam, odredjuje i nivo ljudske pameti. Trebalo je, istina, da prodje nekoliko hiljada godina od formiranja tog ljudskog mozga da bi on skontao, recimo, - tocak; poslije su dosli i drugi rezultati ljudske pameti - parna lokomotiva, automobilski motor, rakete za lansiranje vjestackih satelita, a da ne govorim o necemu sto mene obavezno baca u nevjericu, a to je - kompjuterska tehnika ciji je sastavni dio i ovaj internet. Kako se onda neces diviti toj pameti? Samo, velika je steta sto i ta ljudska pamet ima neke svoje limite, da ne kazem granice, jer da je pamet idealna i savrsena, valjda bi se pronasli lijekovi za neke, za sad, neizljecive bolesti od kojih umiru neki dragi i dobri ljudi, a ne bi bilo lose da se izmisli i neki napitak koji bi produzio ljudski vijek.

Kako na ovom svijetu ipak vlada neka ravnoteza, za razliku od ljudske pameti koja je limitirana, ljudska glupost je ocaravajuce bezgranicna i beskrajna.
Eto, kad su ono po Sarajevu rokale granate sa okolnih brda, u parku izmedju 'Svjetlosti' i Ekonomskog fakulteta stajale su biste, poprsja, bosanskih knjizevnika. U pola najvece granatne frke biste su skinute i nestale. Da li su to uradili idioti kojima je smetalo to sto knjizevnici nisu bili iste nacionalnosti, ili je to uradio neko pametan bojeci se da neka granata ne gruhne nekog naseg knjizevnika, sada nije ni bitno, bitno je da se sada, sest godina poslije rata neko iz ove nove vlasti sjetio da biste treba vratiti tamo gdje im je i mjesto, u park, medju ljude i djecu.

Uprilicena je, kao sto je to i red kod normalnih ljudi, i odgovarajuca svecanost, okupili se ljubitelji umjetnosti i umjetnici da to obiljeze, u park su se vratili Ivo Andric, Mehmed-Mesa Selimovic, Branko Copic, Mehmedalija-Mak Dizdar, Skender Kulenovic, Rodoljub Colakovic, Isak Samokovlija, ali jedna bista nije vracena (?).Veselinu Maslesi zabranjen ulaz u park. U cemu je problem?
Kako smo sada, uz rat i poslije rata, iz faze socijalizma uletjeli u blagodeti kapitalizma, ovaj novi sistem kao jedno od glavnih pravila igre uspostavlja svetinju privatne svojine.

Sta sad to ima veze sa vracanjem biste Veselina Maslese u park? Pa da vidite i ima, jer taj park, po novim pravilima igre, pripada Dionicarskom drustvu 'Svjetlost', a to je ona firma koja je jos prije rata (a valjda i sada) izdavala knjige koje smo svi citali. Gospoda iz 'Svjetlosti' koja posluju u tri zajednicke firme 'Svjetlost'd.d., 'Svjetlost' komerc d.d. i 'Svjetlost' Sars d.d..ne znam zbog cega, skontala su da ako je to njihovo zemljiste imaju pravo da biraju cija ce sve bista stajati na dijelu rodne grude koja pripada njima, pa je Veselin Maslesa dobio crveni karton, za uzvrat, da drustvu u parku ne bi falio jedan clan, oni bi da tu postave bistu Abdulaha Jasenkovica.

Pokusavam da odgonetnem zasto su se momci iz te zemljoposjednicke firme okomili bas na Maslesu.Prvo sto mi je, grijesnom, palo na pamet - da nije mozda sto je Veselin po nacionalnosti Srbin, pa, kao, ne mora se kao takav bas sepuriti u centru Sarajeva. To odmah pada u vodu kao netacna teza, jer su se bar Sarajlije, u velikoj vecini, htio to neko priznati ili ne, ipak pokazali najtolerantnijim u pitanju nacionalnih odnosa. Branko Copic i Rodoljub Colakovic su Srbi pa eno ih u parku, ne smetaju. Sta je onda? Sto bas Abdulah Jasenkovic a ne Veselin Maslesa? Hajd' znaj.

Onda sam poceo uporedjivati ovu dvojicu. Veselin Maslesa je bio bosanski revolucionar i publicist koji je gimnaziju zavrsio u Banjoj Luci, pravo i ekonomske nauke studirao u Zagrebu, Frankfurtu i Parisu, jedan od najobrazovanijih marksistickih intelektualaca, pa je izmedju dva svjetska rata bio proganjan i zatvaran, u partizane je otisao l941. godine, da bi poginuo na Sustjesci l943. godine. Desetak godina poslije njegove pogibije izdata su mu sabrana djela u tri dijela, uglavnom ekonomsko, socioloskog i politickog sadrzaja, od cega sam ja, nazalost, samo ponesto procitao, a i to povrsno i neozbiljno, izuzev onoga 'Knjizevnost i kultura' sto je privuklo moju paznju.

Mogu se ja sada slagati ili ne slagati sa njegovim nacinom razmisljanja (pogotovo oko pitanja 'Mlade Bosne') ali ja ga akceptiram kao progresivnog intelektualca ciji su nazori obiljezeni vremenom u kome je zivio.

Sad onaj drugi cija bi bista trebala stajati na Maslesinom postolju - Abdulah Jasenkovic. Odmah u startu da kazem da nista od tog gospodina nisam procitao, a u mom neznanju, pojma nemam je li sta i napisao. Onda mi, u nekom maglovitom sjecanju kao da iskrsne to ime sa zadnjih korica nekih knjiga gdje stoje imena izdavaca, a eto, mozda i to nije tacno. Nisam nesto sad raspolozen da padam u ocajanje sto sam u zivotu propustio priliku da se upoznam sa djelom i likom gospodina Jasenkovica, niti me on interesira u tom mom zivotu, ali sam siguran da ni Abdulah nije kriv zbog cijele ove frke oko postavljanja i nepostavljanja spomenika.

Problem nisu oni koji se postavljaju, nego oni koji postavljaju.(A, jasne li recenice.)Ni jadan Veselin nije kriv sto se nasao u drustvu pravih knjizevnika. Nije kriv ni Rodoljub Colakovic, cije sam 'Zapise iz NOB-a' davno citao i koji su mozda znacajni samo kao dokument o jednom vremenu (sta fali, kad je i Winston Churchill za svoje zapise i sjecanja dobio cak i Nobelovu nagradu), a cija je i 'Kuca oplakana' diskutabilan literarni kvalitet, jer nije ni on, kao ni Veselin, sam sebi pravio bistu i postavljao je u park.

Svako doba i svako vrijeme u historiji ima svoje arbitre koji odredjuju kome ce se dizati spomenici, i to tacno kome pojedincu, time ustvari ti arbitri posredno zele vjecni biljeg za same sebe, biljeg za ideju ili sistem koji im je dao sansu da mogu arbitrirati i odlucivati i o kamenim poprsjima, ali vise o zivim ljudima.

Jesu i Veselin i Rodoljub bili obrazovani intelektualci, pogotovo za doba u kome su zivjeli, ali su ipak Andric, Mesa i drustvo iz parka za njih nedostizni u strasti sto se literaturom zove, ali eto, arbitri iz onog vremena su odlucili da i ova dvojica dane i noci provode u parku u zavidno dobrom drustvu.

Kada bi se mene pitalo, a ne pita me se,ovoj dvojici, ako su vec za spomenike, trebalo je naci u startu drugi park, neki posebni za revolucionare, jer je cinjenica da je njihova zajednicka ideja bila borba protiv fasizma, a to se, ipak, mora postovati, a ne medju ljude koji su iz jednog drugog filma. Ovako, ako su vec tu bili pa i kao simbol jednog vremena kroz koje smo prosli, neka tu i ostanu, ne treba ih dirati, jer i taj odabir imena koja ce biti nasa knjizevna reprezentacija tog vremena, manje govori o tim pametnim ljudima a vise o nama, pa nekim naknadnim intervencijama i 'ispravkama' necemo moci zaboraviti onu 'Ogledalce, ogledalce, kazi mi ...'. I sad dolazi ova frka sa Veselinom. (A Rodoljub zemljoposjednicima ne smeta, k'o biva, on je dobar bar kao pola Samokovlije).

Rekoh vec, ljudska glupost je beskrajna, pa ako je vec nacinjena jedna glupost, zasto je onda ponavljati, zasto je sad na isti, ideoloski nacin, na koji je Maslesina bista i postavljena, sada skidati? Je l' to sad Abdulah rame uz rame sa Andricem, ili je razlog nacionalni, idejni, stranacki, rodoljubivi, patriotski ili sportski (disciplina - bacanje prasine u oci) ?

Nemam ja nista protiv Abdulaha, neka mu se digne spomenik na pola Bas-Carsije, ali imam protiv ove bahate osionosti kojom neko sebi uzima pravo arbitriranja.
Ne bi me cudilo da se nadje neka budala kojoj ce smetati i biste Voje Dimitrijevica i Mice Todorovic pred sarajevskom Likovnom akademijom, a ja, kakav sam, jos bih im pridodao i bistu Brace Dimitrijevica, Vojinog sina, kad moze da 'visi' u pariskom Louvre-u, sto ne bi mogao stajati pored obale Miljacke, samo njegov 'problem' je u tome sto je covjek jos ziv, a i dobro se drzi, pa ce morati pricekati.