Menadžer programa za povratak u Kancelariji UNDP-ja u Prištini Kim Veting izjavio je da se i poslije nezavisnosti Kosova nastavlja proces povratka raseljenih Srba na Kosovo. Veting je u intervjuu za Radio Slobodna Evropa kazao da se trenutno više od 1000 porodica želi vratiti ali da su najveći izazovi u tom procesu zaposlenje povratnika i finansijska pomoć.
Realizacijom već postojećih i planiranjem budućih projekata nastavlja se proces povratka raseljenih lica na Kosovo. I dok je poslije nezavisnosti bilo neznatnog pada interesovanja, danas želju da se vrati ima više od 1000 porodica. To je za naš radio izjavio zvaničnik UNDP-ja zadužen za program povratka Kim Veting.

“Poslije 17. februara nije znatno opao interes raseljenih lica da se vrate a poslije 15. juna zabilježen je veći broj zahtjeva. Za sada imamo više od 200 pojedinačnih zahtjeva i oko 960 porodica koje žele da se vrate u grupama. To znači više od 1000 porodica želi da se vrati na Kosovo”, kaže Veting.  

Zvaničnik UNDP-ija je izjavio da kada se pominje nezavisnost potrebno je raseljenim licima objasniti da nema bitnih promjena na terenu, te da postoji njihova percepcija stanja i realnost. 

“Ključno pitanje je informisati raseljena lica, da im objasnimo da su promjene veoma male. U razgovorima sa EU i ministarstvom za povratak založili smo se da pokrenemo kampanju kako bismo raseljenim licima prenijeli da je situacija dobra, da je poslije nezavisnosti bezbjednost dobra, da širom Kosova nema prijetnji, sem u nekim specifičnim oblastima”, ističe Veting dodajući da ostaju problemi izgradnje kuća i ekonomske perspektive.

A da tu ima problema Veting je naveo rezultate anketa UNHCR-a koji govore da oni povratnici koji se odluče da ipak odu sa Kosova to čine jer ne mogu da nađu posao. Zbog toga, kaže on, UNDP će morati da utvrdi zašto su oni otišli, koliko im je teško da dođu do povoljnih kredita ili da li smatraju da je lakše naći posao u Srbiji ili Crnoj Gori. 

“Na Kosovu još ne postoji zakon o pozitivnoj diskriminaciji manjina tako da opštine nisu obavezne da ih zapoljšavaju, a to bi pomoglo”, ocenio je Veting. 

Ipak, uloga opština će po svemu sudeći biti ključna. U julu je Kancelarija Evropske komisije na Kosovu uz podršku UNDP i ministarstva za  zajednice i povratak dodijelila 3,3 miliona eura za proces povratka raseljenih lica na Kosovo i njihovu reintegraciju. To se odnosi na povratak u četiri opštine Peć, Gnjilane, Istok i Kosovo Polje.

“Na osnovu tog projekta a poštujući Ustav i zakon o lokalnoj upravi opštine treba da rade na integraciji i pomažu manjinama, tako da će opština dobiti tu odgovornost”, izjavio je Veting. 

Zvaničnik UNDP-ija je naveo da će se do novembra utvrditi tačno na koji način će se realizovati povratak srpskih porodica i raspodijeliti novac.

“Izvršićemo sve pripreme kako bi oko 100 porodica moglo da se vrati na proljeće sljedeće godine”, kazao je Veting.

On je dodao da program podrazumijeva raspodjelu grantova u maksimalnoj vrijednosti od 2000 eura, što kako priznaje nije dovoljno za pokretanje malih preduzeća. “Treba da omogućimo povoljne kredite za manjine i povratnike”, ističe Veting. 

“Program povratka ćemo proširiti i radićemo u veći broj opština. Pomažemo individualni povratak ali u čitavom procesu nam nedostaje skoro 30 miliona eura”, izjavio je Veting.  

Zvaničnik UNDP-ija ističe da je jedan od problema u procesu povratka i nepoznanica koliko je raseljenih uopšte zainteresovano da se vrati, a taj broj je bitan kako bi se od donatora tražila neophodna finansijska sredstva. 

Prema podacima institucija, na Kosovo se do sada vratilo oko 18,300 osoba, dok je više od
100 000 Srba i dalje raseljeno. U proteklih pet godina podržano je više od 5 000 povratnika iz manjinskih zajednica.

(RSE)